PCOS – objawy i przyczyny zespołu policystycznych jajników

PCOS, (z ang. polycystic ovary syndrome czyli zespół policystycznych jajników) jest zaburzeniem charakteryzującym się obrazem zespołu wielotorbielowatych jajników w USG, a także ich nieprawidłowym funkcjonowaniem. Zespołowi policystycznych jajników bardzo często towarzyszy szereg zmian hormonalnych ogólnoustrojowych, związanych z zaburzeniem kontroli oraz wykorzystywania glukozy (problem insulinooporności), czy otyłość. Powstają wtedy pęcherzyki, a ich wzrost zatrzymuje się na poziomie etapu selekcji. Z tego powodu uznaje się, że przyczyną PCOS są zaburzenia owulacji.

Zazwyczaj PCOS stwierdza się u kobiet w wieku rozrodczym. Zespół policystycznych jajników jest jednym z najczęstszych przyczyn problemu z miesiączkowaniem i zbyt dużego wydzielania hormonów typu męskiego, powodując tym samym nadmierne owłosienie - hirsutyzm, a także trądzik. Nieregularne cykle lub brak miesiączki to konsekwencja zaburzeń owulacji, które prowadzą do niepłodności.

Przy PCOS wzrasta również ryzyko zachorowania na cukrzycę typu 2, a także insulinooporność.

Kobiety z zespołem policystycznych jajników zmagają się z nieregularnymi krwawieniami, brakiem miesiączki, rzadkim miesiączkowaniem, czy cyklami miesiączkowymi, które charakteryzują się brakiem owulacji. Pojawiają się również wtedy problemy z zajściem w ciąże. Zespół policystycznych jajników, a ciąża, jest tematem trudnym, jednak dzięki rozwojowi współczesnej medycyny takie pacjentki mogą mieć dzieci.

Diagnoza PCOS może wskazać na za duże stężenie męskich hormonów.

Typowe objawy kobiet cierpiących na PCOS:

• nadmierne owłosienie twarzy oraz ciała (spowodowane pojawieniem się zbyt dużej liczby męskich hormonów płciowych)
• zakola albo łysienie
• przetłuszczająca się cera, występowanie trądziku
• obniżony ton głosu

Do objawów klinicznych pacjentek cierpiących na zespół policystycznych jajników zalicza się:

• nadmierne tycie ( kobiety z PCOS mogą mieć jednak prawidłową masę ciała)
• nadciśnienie
• podwyższony poziom cukru
• zwiększenie objętości jajników
• torbiele w jajnikach
• nadmiar androgenów
• zaburzenia hormonalne

Inne objawy PCOS to:

• otyłość typu brzusznego
• cienkie włosy
• bóle miednicy
• złe samopoczucie
• problemy ze snem

Pojawienie się takich objawów nie musi oznaczać tylko i wyłącznie PCOS. Duża część z nich może być skutkiem innych chorób. Bardzo ważne jest, więc zadbanie o szczegółową diagnostykę oraz badania laboratoryjne. Rozpoznanie PCOS nie zawsze jest łatwe, a cechy zespołu policystycznych jajników bywają bardzo różne.

W przypadku, kiedy kobieta nie planuje ciąży, a zmaga się z objawami związanymi z trądzikiem, nadmiernym owłosieniem, czy nieregularnymi miesiączkami, lekarz zazwyczaj zaleca dwuskładnikową tabletkę antykoncepcjną (DTA). W większości przypadków powyższa terapia leczenia PCOS pomaga. Jeśli natomiast stosowanie DTA oraz inne leczenie dermatologiczne nie przynosi oczekiwanych rezultatów lekarz zazwyczaj rozważa zastosowanie innych leków wykazujących działanie anty-androgenne.

U pacjentek zmagających się z insulinnopornością oraz wywiadem rodzinnym w kierunku cukrzycy czasami zaleca się Metforminę, czyli doustny preparat zwiększający wrażliwość tkanek na insulinę.

U kobiet, które planują zajść w ciążę stosuje się natomiast tzw. stymulację owulacji. Lekarz najczęściej zaleca stosowanie takich leków jak letrozol, czy cytrynian klomifenu. Tego typu preparaty stosuje się przez kilka dni, a rozpoczyna ich przyjmowanie w trakcie albo zaraz po krwawieniu.

Należy wiedzieć że leczenie zespołu policystycznych jajników w dużym stopniu zależy od wieku oraz planów rozrodczych kobiety. W przypadku pacjentek starających się o dziecko leczenie niepłodności jest zależne od stopnia PCOS. Metod jest jednak wiele, zaczynając od leków po bardziej skomplikowane i złożone procedury medyczne.

Ponadto kluczową rolę odgrywa tutaj zmiana stylu życia. Chodzi przede wszystkim o zmianę nawyków żywieniowych, a także zwiększenie aktywności fizycznej. Bardzo ważne jest również nie palenie papierosów.Pacjentki z PCOS powinny w szczególności dbać o siebie i prowadzić zdrowy styl życia.

Jeśli chcesz poznać przyczyny zespołu policystycznych jajników i dowiedzieć się więcej na temat leczenia farmakologicznego dołącz do platformy edukacyjnej BezTabletek.pl. Sprawdź jak wygląda rozpoznanie zespołu policystycznych jajników oraz jakie badania wykonać w kierunku PCOS. Dowiedz się czy warto wykonywać badania hormonalne. Jedna płatność = dożywotni dostęp.

W przypadku zespołu policystycznych jajników, ważne jest, aby zwrócić szczególną uwagę na swoją dietę. Właściwe odżywianie może pomóc zredukować objawy i poprawić ogólny stan zdrowia. Po pierwsze, zaleca się spożywanie pokarmów o niskim indeksie glikemicznym, takich jak pełnoziarniste produkty zbożowe, owoce, warzywa i białka. Powinno się również unikać produktów wysoko przetworzonych, bogatych w cukry i tłuszcze trans. Należy zadbać o regularne spożywanie posiłków i unikać głodzenia się. Dodatkowo, warto sięgać po produkty bogate w błonnik, które mogą pomóc w regulacji poziomu glukozy we krwi. Do zdrowej diety przy PCOS warto również włączyć zdrowe tłuszcze, takie jak oliwa z oliwek, orzechy, awokado i ryby. Ważne jest również skonsumowanie odpowiednich ilości witamin i minerałów, dlatego warto stosować się do zaleceń żywieniowych i ewentualnie skonsultować się z dietetykiem. Pamiętajmy, że zdrowa dieta jest jednym z kluczowych aspektów w zarządzaniu zespołem policystycznych jajników. 

Niektóre produkty powinny być unikane w diecie u kobiet z PCOS. Należą do nich:

• Produkty wysoko przetworzone (cukier, słodycze, napoje gazowane, fast food)
• Białe pieczywo, biały makaron, biały ryż
• Źródła tłuszczów trans i nasyconych (margaryna, smażone potrawy, tłuste mięso)
• Pikantne potrawy i ostre przyprawy
• Kofeina i alkohol

Produkty bogate w błonnik, węglowodany złożone i zdrowe tłuszcze powinny być podstawą diety u kobiet z PCOS. Oto kilka przykładów:

• Pełnoziarniste produkty zbożowe (razowy chleb, brązowy ryż, makarony z pełnego ziarna)
• Owoce i warzywa (brokuły, szpinak, papaja, truskawki)
• Tłuszcze roślinne (oliwa z oliwek, awokado, orzechy, pestki dyni)
• Białka roślinne (fasola, soczewica, tofu, orzechy)

Chcąc schudnąć w PCOS, wiele kobiet decyduje się na dietę ketogeniczną albo paleo. Innym sposobem może być ograniczenie spożycia węglowodanów. Można np. wybrać dietę o niskiej zawartości węglowodanów i wysokiej zawartości białka. Zasadność stosowania takich diet w PCOS jest przedmiotem dyskusji. Warto jednak pamiętać, iż eliminacja węglowodanów z diety grozi samopoczuciem - nagłe spadki energii, osłabienie organizmu, gorsze wyniki treningów, które wpłyną na osiągane efekty w redukcji wagi.

Wysoki poziom insuliny może przyczyniać się do trudności w utracie wagi. Ograniczając spożycie węglowodanów, można zmniejszyć ilość insuliny wydzielanej przez trzustkę i pomóc w utracie masy ciała. Jednakowoż, węglowodany są głównym źródłem pomysłowej mocy naszego ciała, dlatego warto wiedzieć, jakie węglowodany są dla nas korzystne i pożywne. Można szukać pomysłów na przepisy z węglowodanami złożonymi, które powinny stanowić około 50-60% całkowitego spożycia węglowodanów.

Dieta i suplementacja odgrywają ważną rolę w leczeniu PCOS (Zespół Policystycznych Jajników). Dieta powinna być dobrze zbilansowana i zawierać wysoką zawartość błonnika oraz składniki odżywcze. Ważne jest, aby ograniczyć spożycie przetworzonych i wysokoprzetworzonych produktów spożywczych, które mogą przyczynić się do wzrostu insuliny. Zaleca się spożywanie pokarmów o niskim indeksie glikemicznym, takich jak pełnoziarniste produkty zbożowe, owoce, warzywa i chude białka. Suplementacja również może pomóc w regulacji poziomu hormonów i poprawie objawów PCOS. Należy skonsultować się z lekarzem lub dietetykiem w celu ustalenia odpowiednich suplementów, które mogą być korzystne. Przykładowe suplementy, które mogą być zalecane w PCOS, to kwasy tłuszczowe omega-3, witamina D, chrom, inozytol i cynk. Ważne jest jednak, aby pamiętać, że dieta i suplementacja powinny być skonsultowane z profesjonalistą i dostosowane do indywidualnych potrzeb i celów.