Smog i zanieczyszczenia powietrza a podrażnienie błony śluzowej nosa

Wdychanie smogu, pyłów, dymu tytoniowego czy toksycznych oparów może bezpośrednio podrażniać delikatny nabłonek oddechowy i wywoływać miejscową reakcję zapalną. Problem nasila suche powietrze, szczególnie w sezonie grzewczym. Prowadzi ono do wysuszenia błony śluzowej, która traci część swojej naturalnej wilgotności i gorzej pełni funkcję ochronną.

Zanieczyszczenia mogą również zaburzać pracę rzęsek nabłonka oddechowego. Ich ruch umożliwia transport śluzu wraz z zatrzymanymi w nim cząstkami i drobnoustrojami. Długotrwałe narażenie na substancje drażniące ogranicza więc skuteczność oczyszczania dróg oddechowych i podtrzymuje miejscowy stan zapalny. W efekcie mogą pojawić się m.in.:

·      suchość i pieczenie śluzówki,

·      kichanie,

·      nadmierna ilość wydzieliny,

·      uczucie zatkania nosa^[1].

Pod wpływem ciągłego drażnienia przez wdychane wraz z powietrzem toksyny rozwija się obrzęk błony śluzowej, który może zwężać lub całkowicie blokować naturalne ujścia zatok przynosowych. Dochodzi też do rozszerzenia naczyń krwionośnych i zwiększonej produkcji wydzieliny.

W konsekwencji pogarsza się wentylacja zatok, a odpływ śluzu zostaje utrudniony. Zmienia się jego konsystencja – staje się gęsty i lepki, przez co zalega w drogach oddechowych. Blokuje też pracę rzęsek obecnych na ich nabłonku, przez co tracą one zdolność do sprawnego przesuwania wydzieliny w kierunku nosa.

Wszystkie te mechanizmy prowadzą do zaburzenia naturalnego samooczyszczania zatok. Taki stan może sprzyjać utrzymywaniu się stanu zapalnego, zwiększać podatność na infekcje, a także nasilać ich objawy.Szukasz sposobu na zatoki ? Sprawdź nasz poradnik o ziołach na zatoki - domowe sposoby

W pierwszej kolejności warto zadbać o oczyszczenie śluzówki z osadzonych na niej cząstek, np. poprzez płukanie zatok czy stosowanie aerozoli z wodą morską. Przy nasilonym obrzęku pomocny może być roztwór hipertoniczny – ma on wyższe stężenie niż płyny w tkankach organizmu, więc powoduje „wyciąganie” wody z obrzękniętych komórek błony śluzowej na zasadzie osmozy. Przyczynia się więc do zmniejszenia opuchlizny i ułatwienia oddychania.

Pomocny może być też lek na zatoki na bazie olejków eterycznych:

·     eukaliptusowego,

·     mirtowego,

·     pomarańczowego,

·     cytrynowego.

Działają one poprzez nasilenie produkcji wodnistej wydzieliny, która miesza się z gęstym katarem zatokowym i go upłynnia. Wspomagają też aktywność rzęsek nabłonka oddechowego, ułatwiając transport śluzu i naturalne mechanizmy oczyszczania zatok. Dodatkowo wykazują właściwości przeciwzapalne i odkażające, dzięki czemu wspierają organizm w walce z infekcją, mogą skrócić czas jej trwania oraz złagodzić objawy[2].

Okres jesienno-zimowy wiąże się zwykle z nasiloną ekspozycją na czynniki drażniące śluzówkę – nie tylko smog, ale też suche od ogrzewania powietrze. Dlatego w tym czasie szczególne znaczenie ma właściwa higiena dróg oddechowych oraz szybka reakcja na rozpoczynające się infekcje.

[1] Gładka, A., & Zatoński, T. (2016). Wpływ zanieczyszczenia powietrza na choroby układu oddechowego. Kosmos, 65(4): 573-582.

[2] Nurzyńska-Wierdak, R. (2015). Terapeutyczne właściwości olejków eterycznych. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, 25(1): 1-19.